ABD-İran mutabakatı sonrası İsrail'de Washington'a yönelik eleştiriler sertleşti

ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin İran ile vardığı mutabakat ve bunun İsrail’in Lübnan’ın güneyinden çekilmesine yol açabileceği değerlendirmeleri, Tel Aviv'de hükümete ve Washington’a yönelik eleştirilerin dozunu artırdı.

İsrail basınında yer alan değerlendirmelerde, Trump yönetiminin Tahran'la vardığı mutabakatın ardından Tel Aviv üzerinde baskı kurmaya başladığı ve bunun İsrail’in Lübnan’daki askeri varlığını sonlandırmasıyla sonuçlanabileceği öne sürüldü.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile Trump’ın 18 Haziran’da elektronik ortamda mutabakat metni imzaladığı, tarafların savaşın sona erdirilmesine yönelik nihai anlaşma için müzakerelere başladığı belirtildi.

Mutabakatın, Lübnan dahil tüm cephelerde çatışmaların durdurulması, enerji sevkiyatı açısından stratejik öneme sahip Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılması ve ABD’nin İran’a yönelik deniz ablukasının kaldırılması gibi başlıkları içerdiği aktarıldı.

- İsrail’de Washington’a yönelik sert eleştiriler

Eski Mossad Terörle Mücadele Daire Başkanı Oded Eilam, ABD’nin İran’la yürüttüğü sürece tepki göstererek, "Amerikalılar İranlılar tarafında adeta İran halısı gibi kullanılıyor." ifadesini kullandı.

İsrail devlet televizyonuna yaptığı açıklamada Eilam, ABD’nin İsrail’e Lübnan’dan çekilmesi yönünde baskı yapmaya başladığını savundu.

İsrailli analist Yoni Ben Menahim de Kanal 14’e yaptığı açıklamada, "Amerikalılar, Hizbullah'ın silahsızlandırılması konusu çözüme kavuşmadan Lübnan'dan çekilmemiz için şartlar öne sürmeye başladı." dedi.

İsrail ve Lübnan heyetleri arasındaki Washington görüşmeleri öncesinde Hizbullah’ın silahları meselesinin çözülmesi gerektiğini savunan Ben Menahim, İsrail güçlerinin Lübnan'ın güneyinden çekilmesinden önce bu konunun ele alınması gerektiğini belirtti.

Bazı güvenlik yetkililerinin kendisine, ABD tarafının İsrail’in kontrol altına aldığı bölgelerden, aralarında Şakif Kalesi’nin de bulunduğu alanlardan çekilme konusunu gündeme getirmeye başladığını aktardığını ifade eden Ben Menahim, Washington yönetiminin İsrail’i kuzeydeki yerleşimlerde yaşayanlar için güvenlik garantisi olmadan Lübnan’ın güneyinden çekilmeye zorlamak istediğini ileri sürdü.

Ateşkese rağmen İsrail, 2 Mart’tan bu yana Lübnan’a yönelik saldırılarını sürdürüyor. Lübnan Sağlık Bakanlığı verilerine göre bu saldırılarda 4 bin 106 kişi hayatını kaybetti, 12 bin 153 kişi yaralandı ve çok sayıda kişi yerinden edildi.

İsrail, Lübnan’ın güneyindeki bazı bölgeleri onlarca yıldır, bazılarını ise 2023-2024 saldırıları sonrası işgal altında tutuyor. Mevcut saldırılar sırasında 10 kilometreden fazla ilerleyerek Lübnan topraklarındaki işgalini genişlettiği belirtiliyor.

- "ABD-İran anlaşması en büyük siyasi felaket"

Eski Savunma Bakanı ve muhalefetteki İsrail Evimiz Partisi lideri Avigdor Liberman da ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformundaki hesabından yaptığı açıklamada, "Washington ile Tahran arasındaki anlaşma, İsrail devletinin kuruluşundan bu yana İsrail'in yaşadığı en büyük siyasi felaket." ifadesini kullandı.

Uzmanların ABD Başkanı Donald Trump'ın savaşı sona erdirme nedenlerinden biri olarak işaret ettiği petrol fiyatlarına atıfta bulunan Liberman, Tel Aviv'in "dünya borsalarındaki yakıt fiyatlarına göre değil, İsrail'in çıkarları doğrultusunda hareket etmekle yükümlü olduğu" değerlendirmesinde bulundu.

İsrail Ordu Radyosu'nun aktardığına göre de Liberman, "Netanyahu'nun, Trump'ın boks torbası haline geldiğini; ordu askerlerini elleri kolları bağlı feda ettiklerini" kaydetti.

- Eleştirilerin İsrail-ABD ilişkilerine olumsuz yansıması tehlikesi

İsrail'in eski Washington Büyükelçisi Mike Herzog ise Trump yönetimini eleştirenlere tepki göstererek, bunun Tel Aviv ile Washington'un stratejik ilişkilerine olumsuz yansımaları olabileceği uyarısında bulundu.

İsrail'de yayın yapan 103 FM'in aktardığına göre Herzog, bu konuda daha fazla eleştiriye gerek olmadığını; İsrail'in ABD karşısında stratejik seviyesinin gerilediğini; en düşük seviyede bulunduğunu belirtti.

Herzog ilişkilerde yaşanan bu gerilemenin, bazı İsrailli yetkililerin sorumsuz açıklamalarından kaynaklandığını" kaydetti.

Eleştirilerin ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'ı hedef aldığını aktaran Herzog, bu kişinin ileride ABD başkanı olabileceğini hatırlattı.

- İran'ın kapasitesinin güçlendirilmesi

İsrail i24 News kanalının haberine göre, İsrailli bazı uzmanlar, Tel Aviv'in ABD ile İran arasında herhangi bir anlaşmaya varılmasından; İran ve Hizbullah'ın da bulunduğu bölgedeki müttefiklerinin kapasitesinin güçlendirilmesinden endişe ettiğini ifade etti.

Uzmanlar, İran'ın herhangi bir olası anlaşmayı ekonomisini yeniden inşa etmek ve askeri kapasitesini güçlendirmek için kullanabileceğine; nükleer programında yalnızca sınırlı tavizler verebileceğine işaret etti.