Lahey’de 40 ülke İsrail’e yönelik somut yaptırım önerileri sundu

Güney Afrika ve Kolombiya’nın eş başkanlığında Lahey’de düzenlenen “Filistin’de Hesap Verebilirlik ve Uluslararası Hukukun Uygulanması Toplantısı”na katılan 40 ülke, İsrail’e yönelik üç yaptırım önerisi sundu.

Ocak 2025’te kurulan Lahey Grubu ülkeleri tarafından şimdiye kadarki en fazla sayıda ülkenin katıldığı acil toplantı düzenlendi.

Toplantıda, Uluslararası Adalet Divanı’nın Temmuz 2024 tarihli tavsiye görüşü ve Birleşmiş Milletler (BM) Genel Kurulu’nun Eylül 2024 tarihli kararında üçüncü taraf devlet için öngörülen yasal yükümlülüklere dayanılarak İsrail’e yönelik somut yaptırım önerileri ele alındı.

Güney Afrika ve Kolombiya’nın eş başkanlığında 40 ülkenin katıldığı toplantının sonuç bildirisinde, söz konusu önlemlerin yakında duyurulacak bakanlık düzeyindeki bir toplantıda daha da geliştirilip resmi olarak masaya yatırılacağı belirtildi.

– Yaptırım önerileri

Sonuç bildirisinde sunulan önlemler arasında, İsrail pasaportu taşıyanlardan veya Tel Aviv’deki Ben Gurion Havalimanı’ndan gelen yolculardan, İsrail ordusunda hizmet edip etmediklerine ilişkin açıklama istenmesi, duruma göre bu kişilere yönelik ayrıntılı inceleme yapılması ya da ülkeye girişlerinin engellenmesi tavsiyeleri yer aldı.

Bildiride, ikinci olarak İsrail’in Batı Şeria’da genişleterek gasbettiği yerleşimlerin hukuka aykırı olduğu gerekçesiyle tanınmaması, yerleşim mallarının ithalatının yasaklanması ve yerli şirketlerin bu yerleşimlerde faaliyet göstermesinin engellenmesi önerildi.

Ayrıca, söz konusu devletlerin yargı yetkisi altındaki hiçbir vatandaşının, şirketinin veya kuruluşunun İsrail’in hukuka aykırı yerleşimlerinin varlığını tanımaması ya da bu yerleşimlere maddi destek sağlamaması hedeflendiği kaydedildi.

Bildiride üçüncü yaptırım olarak İsrail’e ihracat kısıtlamaları ve liman kontrolleri getirilmesi önerildi. Bu kapsamda, İsrail’e silah, mühimmat, askeri yakıt ile hem askeri hem de sivil amaçlı kullanılabilen malların sevkiyatının, geçişinin veya taşınmasının önlenmesi istendi.

Ayrıca bildiride, hiçbir kamu kurumunun ya da kamu fonunun İsrail’in hukuka aykırı işgalini sürdürmesine katkı sağlamaması için kamu alımları ve sözleşmelerin acilen gözden geçirilmesi çağrısı yapıldı.

– E1 projesi ve Batı Şeria’nın fiili ilhakı

Bildiride, toplantının, İsrail’in E1 projesini onaylaması ve ihalesini yayımlaması da dahil olmak üzere yerleşim politikasını hızlandırdığı, Batı Şeria’daki hukuka aykırı askeri operasyonların yoğunlaştığı ve işgal altındaki Batı Şeria’nın fiilen ilhak edildiği bir ortamda gerçekleştirildiği vurgulandı.

Katılımcı devletlerin, güç kullanarak toprak edinme yasağına, halkların kendi kaderini tayin etme hakkına ve tüm devletlerin uluslararası hukukun en ağır suçları karşısında hesap verebilirliği sağlama yükümlülüğüne bağlılıklarını yinelediği aktarılan bildiride, şu ifadeler kullanıldı:

“Her hükümetin önündeki seçim açık: Suç ortaklığı ya da uyum. Tarih bizi yaptığımız konuşmalarla değil, attığımız adımlarla yargılayacak.”