Meteoroloji’den El Nino açıklaması… Güneş: “Öngörüler gerçekleşirse Kıbrıs da bu hava olayından dolaylı olarak etkilenecek”

Sıcaklık ve yağış düzenini etkileyerek küresel iklimde ısınmaya neden olan El Nino hava olayının bu yaz dünyada etkili olması beklenirken, Meteoroloji Dairesi Müdürü Sinan Güneş, Kıbrıs’ın da bu süreçten dolaylı olarak etkileneceğini kaydetti.

Güneş, “El Nino koşulları gerçekleşirse, Kıbrıs’ta hem yaz hem de kış aylarında ortalamanın üzerinde sıcaklık, daha uzun ve şiddetli kuraklık, azalan toplam yağış veya kısa süreli şiddetli yağışlar görülebilir” dedi.

Türk Ajansı Kıbrıs’ın (TAK) sorularını yanıtlayarak, yaz öngörülerini ve kışı değerlendiren Güneş, bu yıl sık sık hava kirliliği yaratan toz taşınımıyla ilgili de açıklamalarda bulundu.

El Nino’nun sıcaklık artışı, kuraklık, şiddetli yağış, sel ve fırtına gibi ekstrem (aşırı) hava olaylarını beraberinde getirdiğine dikkat çeken Sinan Güneş, Kıbrıs gibi Doğu Akdeniz ülkelerinin bu durumdan doğrudan değil, atmosferik dolaşım yoluyla etkilendiğini belirtti.

- El Nino geçmiş yıllarda da sıcaklık rekorlarına neden olmuştu

Dünya Meteoroloji Örgütü (WMO) tarafından yayımlanan küresel mevsimsel iklim güncellemesine işaret eden Güneş, verilere göre Pasifik Okyanusu'nda deniz yüzeyi sıcaklığının hızla arttığını söyledi. Güneş, haziran–ağustos döneminde El Nino koşullarının oluşma olasılığının yüzde 80, bunun kasım ayına kadar sürme ihtimalinin ise yüzde 90 olarak tahmin edildiğini aktardı.

Geçmiş yıllarda yaşanan El Nino süreçlerinin dünyada olduğu gibi Kıbrıs’ta da sıcaklık rekorlarına yol açtığını anımsatan Sinan Güneş, 14 Haziran 2024’te Türkeli’de ölçülen 46,8 derecelik sıcaklığın son 50 yılın rekoru olarak kayda geçtiğini ifade etti.

İklim değişikliğiyle birlikte küresel ısınmanın sadece hava sıcaklığını değil diğer meteorolojik olayları da uç noktalara taşıdığını belirten Meteoroloji Dairesi Müdürü Sinan Güneş, “2025’in aralık ayında Beylerbeyi'nde metrekareye düşen 232 kilogram yağışı, şubat ayında Geçitkale’de ölçülen eksi 6.2 dereceyi ve 2024 kasımında Serdarlı’da saatte 171 kilometreye ulaşan rüzgarı” yakın geçmişten ekstrem örnekler olarak paylaştı.

- “1975’ten bu yana en sıcak kasımı yaşadık”

Geride kalan kış ve bahar dönemini de değerlendiren Güneş, “Aralık ayından mayıs sonuna kadar yağışlı bir dönem geçirdik” diyerek, özellikle mart ayının, 1987 ve 2003 yıllarından sonra son 51 yılın en yağışlı üçüncü martı olduğunu söyledi.

Mart ayında mevsim normali yağış miktarının metrekarede 35 kilogram olduğunu kaydeden Güneş, bu yıl mart ayında yüzde 140 artışla metrekarede 84 kilogram yağış kaydedildiğini ifade etti.

Sıcaklıklara da değinen Sinan Güneş, özellikle Kasım 2025’in 50 yıllık kayıtlara göre "en sıcak kasım" olduğunu belirtti. Normallerinden yüzde 64 daha az yağış alan bu dönemde, Güzelyurt’ta ölçülen 34 derecenin 1975’ten bu yana ülkede ölçülmüş en yüksek kasım ayı sıcaklığı olduğunu dile getirdi.

- Aralık da sıcak geçti

Kasım ayının yanı sıra 2025’in aralık ayında da sıcaklığın mevsim normallerinin 1,5 derece üzerinde seyrettiğini belirten Güneş, “1975-2025 yıllarını kapsayan 50 yıllık periyotta 2025 yılı aralık ayı, 2009’la birlikte kayıtlara geçen en sıcak 6’ncı aralık oldu” dedi.

Ocak ve şubat aylarında da ortalama sıcaklıkların normallerin üzerine çıktığını ifade eden Güneş, “2026 şubatı, 1975-2026 yıllarını kapsayan 51 yıllık periyotta, 2016’dan sonra kayıtlara geçen en sıcak 2’nci şubat oldu” bilgisini paylaştı.

- “2025’te 98 gün toza maruz kaldık”

Son dönemde sık sık hava kirliliği yaratan tozla ilgili de açıklamalarda bulunan Güneş, 2023’ten bu yana toz taşınımında kademeli bir artış olduğunu kaydederek, “2025’te 98 gün toza maruz kaldık” dedi.

Tozlu gün sayısındaki artışın, Doğu Akdeniz'in bulunduğu coğrafyayı etkileyen alçak basınç sistemleriyle doğrudan bağlantılı olduğunu belirten Sinan Güneş, 2011’de yalnızca 15 gün olan tozlu hava süresinin; 2023’te 61, 2024’te 73, 2025’te ise 98 güne yükseldiğini aktardı. Güneş, 2026’nın ilk 5 ayında 40 gün toz taşınımı olduğunu söyledi.

Kıbrıs'ın coğrafi konumu nedeniyle dünyadaki en önemli iki toz kaynağı olan Afrika (Sahra Çölü) ve Orta Doğu kaynaklı çöl tozlarının doğrudan etkisi altında olduğunu belirten Güneş, toz taşınımının temel nedeninin kuraklık ve çölleşme olduğunu vurguladı. Güneş; çölleşme, arazi bozulumu ve kuraklığın Kıbrıs’ın da aralarında bulunduğu birçok ülke için ciddi tehdit oluşturduğunun altını çizdi.

Çöller üzerinde oluşan alçak basınç merkezlerinin yükselici hareketi ve kuvvetli rüzgarlarla atmosfere karışan, boyutları mikronlarla ifade edilen ince toz partiküllerinin çok uzak bölgelere taşınabildiğini ifade eden Güneş, bu durumun insanlar ve ekosistem üzerindeki olumsuz etkilerine işaret etti. Güneş, küresel iklim değişimi, çölleşme ve kuraklığın artmasıyla ilerleyen zamanlarda bölgeye daha fazla ve daha uzun süreli toz taşınmasının beklendiğini sözlerine ekledi.

- Dairenin çalışmaları

Meteoroloji Dairesi’nin çalışmaları hakkında da bilgi veren Güneş, meteorolojik ölçümleri aksatmadan sürdürdüklerini, sayısı 47’e yükseltilen otomatik istasyonların Alagadi ve Gazimağusa’da karasal bölgeye kurulması için ekiplerin sahada olduğunu açıkladı.

Nem, sıcaklık, basınç, rüzgar, yağış ve güneş gibi parametrelerin anlık verilerle takip edilebildiği bu istasyonların dördünün Avrupa Birliği’nin katkısıyla kurulduğunu kaydeden Sinan Güneş, dairenin Ercan Havalimanı’nda bulunan eski binasındaki tadilat çalışmalarının da devam ettiğini belirtti.

Güneş, Ercan Havalimanı’na Meteoroloji Gözlem Kulesi yapılmasının şu an için dairenin en önemli ihtiyacı olduğunu vurguladı.

Haber: Rahme Çiftçioğlu-Fotoğraf: Süleyman Önal