İspanya ile Cebelitarık arasındaki sınır kapısı tarihe karıştı

Avrupa Birliği (AB) ile İngiltere arasında imzalanan anlaşmayla, İspanya ile Cebelitarık arasındaki giriş ve çıkış kontrollerinin yapıldığı sınır kapısı tarihe karıştı.

Cebelitarık sınır kapısının kaldırılmasıyla ilgili düzenlenen törene, İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, Dışişleri Bakanı Jose Manuel Albares, Cebelitarık Özerk Yönetim Hükümeti Başbakanı Fabian Picardo ile çevredeki ilçelerin belediye başkanları katıldı.

Sanchez, burada yaptığı konuşmada, sınırın kaldırılmasının fırsatlarla dolu yeni bir dönemi başlattığını ve "açık bir yarayı kapattığını" belirtti.

"Tarih yazıyoruz. Bugün, kıta Avrupası'ndaki son duvar yıkılıyor. Ortak refaha dayalı yeni bir dönemin kapılarını aralıyoruz." diyen Sanchez, duvarların yaraları açık tutmak için örüldüğünü, Cebelitarık'taki sınır duvarının yıkılmasıyla, uzun yıllardır binlerce işçi için açık bir yara olan sorunun artık ortadan kaldırıldığını söyledi.

İngiltere'nin 31 Ocak 2020'de resmi olarak AB üyeliğini sonlandırmasının ardından AB ile İngiltere'nin ana kara problemi olan Cebelitarık hakkında varılan anlaşma, dün Brüksel'de imzalanarak yürürlüğe girmişti.

Bundan böyle tüm İspanyollar ve İspanya'da turist olarak bulunanlar artık sınır kontrolü olmadan Cebelitarık'a girebilecek.

Bu değişiklikten, özellikle Cebelitarık'ta çalışan ve şu anda bölgeye giriş çıkış yaparken bitmek bilmeyen kuyruklarla karşılaşan İspanyol vatandaşları başta olmak üzere 15 bin 500'den fazla kişinin yararlanması bekleniyor.

İngiltere'ye bağlı olan ve İspanya ile arasındaki sınır hattını tamamen söken Cebelitarık sınır kontrollerini ise limanında ve havaalanında yapacak.

Brexit sonrasında geçen sert müzakerelerin ardından varılan anlaşmanın öne çıkan maddelerini, "İngiliz toprağını İspanya'dan ayıran sınır hattının kaldırılması, İspanya ile Cebelitarık arasındaki insan ve mal dolaşımının önündeki tüm fiziki engellerin sona ermesi, Schengen sınır kontrolsüz geçiş bölgesini, AB Tek Pazarı'nı ve AB Gümrük Birliği'ni de tam güvence altına alması" oluşturdu.

- Cebelitarık'ın geçmişi

İspanya'nın güneyindeki Cebelitarık Özerk Bölgesi'nin egemenliği, 1713 tarihli Utrecht Antlaşması ile İspanya tarafından İngiltere'ye devredilmişti.

Cebelitarık'ta 1967'de yapılan halk oylamasında yüzde 96 gibi çok büyük bir oranla Cebelitarıklılar, İngiltere'ye bağlılığını yinelemişti.

İngiltere ile İspanya arasında tarih boyunca sorunlu bir yer olan Cebelitarık, 30 Mayıs 1969'da kendi anayasasını yürürlüğe koyup, İngiltere'nin egemenliği altında kalma arzusunu açıkça ortaya koyunca, o dönem İspanya'yı yöneten diktatör Francisco Franco buna cevap olarak aynı yılın 8 Haziran'ında sınır kapısını tamamen kapatmıştı.

Franco'nun, Cebelitarık ile telefon bağlantılarını bile kestiği bu karar, 15 yıl boyunca uygulanmasının ardından Şubat 1985'te sonlandırılmış ve sınır kapısı tekrar açılmıştı.

Bu arada 1973'te İngiltere, şimdiki adı Avrupa Birliği olan Avrupa Ekonomik Topluluğuna girdiğinde Cebelitarık da Topluluğa dışişleri İngiltere'ye bağlı Avrupa toprağı olarak dahil olmuştu.

Yarımadada 2002 yılında yapılan referandumda da Cebelitarıklıların yüzde 98,97'si, İngiltere ile İspanya arasında varılan "ortak egemenlik" statüsüne karşı çıkıp, İngiltere'ye bağlılığını bir kez daha göstermişti.

İngiltere'nin Brexit ile 31 Ocak 2020'de AB üyesi olmayı sonlandırmasıyla statü krizi yaşayan Cebelitarık için İngiltere, İspanya ve AB arasında yürütülen müzakereler 11 Haziran 2025'te sonuçlanmıştı.

Tüm tarafların parlamentolarının onayının ardından imzalanan anlaşma 15 Temmuz 2026 tarihi itibarıyla yürürlüğe girdi.